NHỮNG ĐIỂM MỚI ĐÁNG CHÚ Ý CỦA LUẬT PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG SỬA ĐỔI NĂM 2025

Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật số 132/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026, với nhiều quy định mới nhằm tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng.

Việc sửa đổi Luật Phòng, chống tham nhũng lần này không chỉ góp phần hoàn thiện cơ chế phòng ngừa, phát hiện và xử lý tham nhũng mà còn đặt ra những yêu cầu mới đối với cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, công vụ.

Dưới đây là những nội dung mới đáng chú ý:

1. Tăng cường bảo vệ người phản ánh, tố cáo hành vi tham nhũng

Một trong những điểm mới quan trọng của Luật là bổ sung các quy định nghiêm cấm hành vi xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người phản ánh, tố cáo, báo cáo về hành vi tham nhũng.

Theo đó, pháp luật nghiêm cấm các hành vi đe dọa, gây áp lực, xúc phạm, cô lập, trả thù hoặc phân biệt đối xử đối với người phản ánh, tố cáo tham nhũng.

Đặc biệt, những hành vi lợi dụng công tác đánh giá, khen thưởng, kỷ luật, điều động, bố trí công việc hoặc gây khó khăn trong hoạt động nghề nghiệp, việc làm nhằm gây bất lợi cho người phản ánh, tố cáo cũng thuộc nhóm hành vi bị nghiêm cấm.

Bên cạnh đó, Luật bổ sung quy định cấm việc che giấu, tiêu hủy thông tin, tài liệu, chứng cứ liên quan đến phản ánh, tố cáo tham nhũng; tiết lộ thông tin cần được bảo mật hoặc không thực hiện đúng trách nhiệm bảo vệ người phản ánh, tố cáo.

Cụ thể: Sửa đổi, bổ sung một số khoản của Điều 8 Luật Phòng, chống tham nhũng tại khoản 2 Điều 1 Luật để bảo đảm thể chế hóa kịp thời các yêu cầu tại Quy định 231-QĐ/TW ngày 17/01/2025 của Bộ Chính trị về bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với quy định của pháp luật có liên quan. Luật đã bổ sung 05 nhóm hành vi vào khoản 2 và bổ sung khoản 3a tại Điều 8:

2. Thực hiện các hành vi sau đây đối với người phản ánh, tố cáo, báo cáo về hành vi tham nhũng:

a) Đe dọa, dùng bạo lực, gây áp lực, vu khống, cô lập, xúc phạm hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người phản ánh, tố cáo, báo cáo về hành vi tham nhũng;

b) Xâm phạm bất hợp pháp nhà ở, chỗ ở, chiếm giữ, hủy hoại tài sản, xúc phạm nhân phẩm, danh dự hoặc có hành vi ảnh hưởng đến sức khỏe, an toàn cá nhân của người phản ánh, tố cáo, báo cáo về hành vi tham nhũng;

c) Trả thù hoặc thuê, nhờ, xúi giục người khác uy hiếp tinh thần, trả thù người phản ánh, tố cáo, báo cáo về hành vi tham nhũng;

d) Thực hiện không đúng quy định, phân biệt đối xử, đề ra tiêu chí, điều kiện, nhận xét, đánh giá mang tính áp đặt gây bất lợi trong công tác cán bộ, khen thưởng, kỷ luật đối với người phản ánh, tố cáo, báo cáo về hành vi tham nhũng; luân chuyển, điều động, biệt phái người phản ánh, tố cáo, báo cáo về hành vi tham nhũng khi đang giải quyết vụ việc;

đ) Gây khó khăn, cản trở khi thực hiện chế độ, chính sách của Đảng, Nhà nước, giải quyết các thủ tục hành chính, các dịch vụ công theo quy định của pháp luật, các hoạt động sản xuất, kinh doanh, nghề nghiệp, việc làm, lao động, học tập hoặc thực thi nhiệm vụ của người phản ánh, tố cáo, báo cáo về hành vi tham nhũng.

3a. Ngăn chặn, hủy bỏ thông tin, tài liệu, chứng cứ về phản ánh, tố cáo, báo cáo về hành vi tham nhũng; che giấu, không báo cáo, trì hoãn hoặc xử lý, xác minh đề nghị, yêu cầu được bảo vệ không đúng quy định; tiết lộ các thông tin cần được giữ bí mật trong quá trình bảo vệ; không kịp thời chỉ đạo, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của tổ chức, cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ; không thay đổi thành viên thực hiện nhiệm vụ bảo vệ khi có căn cứ xác định thành viên đó thiếu trách nhiệm, không khách quan trong thực hiện nhiệm vụ.

2. Về cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập

Để khắc phục những khó khăn, vướng mắc khi thực hiện các quy định về cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập tại Điều 30 Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 và thể chế hóa các chủ trương, chính sách, quy định của Đảng về công tác kiểm soát tài sản, thu nhập, đặc biệt là Quyết định 56-QĐ/TW về Quy chế phối hợp giữa các cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập và Quy định 296-QĐ/TW về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng, Luật số 132/2025/QH15 quy định cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập gồm: (1) Ủy ban kiểm tra cấp ủy cấp trên trực tiếp cơ sở trở lên; (2) Thanh tra Chính phủ; (3) Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; (4) Văn phòng Quốc hội; (5) Toà án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm toán Nhà nước; (6) Cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; (7) Thanh tra tỉnh, thành phố. Đồng thời, quy định cụ thể, rõ ràng, đầy đủ hơn về thẩm quyền kiểm soát tài sản, thu nhập của các cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập.

Luật giao Chính phủ quy định việc kiểm soát tài sản, thu nhập đối với những người không thuộc đối tượng kiểm soát tài sản, thu nhập của các cơ quan, tổ chức nêu trên để bảo đảm đầy đủ, không bỏ sót người có nghĩa vụ kê khai.

3. Nâng cao trách nhiệm giải trình trong thực hiện nhiệm vụ

Luật sửa đổi tiếp tục nhấn mạnh trách nhiệm giải trình của cơ quan, tổ chức, đơn vị và cá nhân đối với các quyết định, hành vi của mình trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, công vụ được giao.

Theo đó, khi có yêu cầu của cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc cá nhân bị tác động trực tiếp bởi quyết định, hành vi, chủ thể có trách nhiệm phải thực hiện việc giải trình theo quy định.

Quy định này hướng tới việc nâng cao ý thức trách nhiệm của từng cá nhân, hạn chế tình trạng thiếu minh bạch hoặc né tránh trách nhiệm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Đối với doanh nghiệp, đây cũng là cơ sở để tiếp tục đề cao trách nhiệm cá nhân, tăng cường tính công khai, minh bạch trong quản lý, điều hành và thực hiện các công việc được giao.

Luật giao Chính phủ quy định chi tiết nguyên tắc, đối tượng, nội dung, hình thức, trình tự, thủ tục, quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân về thực hiện trách nhiệm giải trình trong hoạt động công vụ.

4. Điều chỉnh quy định về giá trị tài sản, mức thu nhập phải kê khai và kê khai bổ sung

Đây là một trong những nội dung có tác động trực tiếp đến người thuộc diện có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập.

Luật số 132/2025/QH15 đã điều chỉnh một số mức giá trị tài sản, thu nhập phải kê khai nhằm phù hợp hơn với điều kiện kinh tế - xã hội hiện nay.

Cụ thể:

- Đối với tài sản phải kê khai: Giá trị của từng loại tài sản như kim khí quý, đá quý, tiền, giấy tờ có giá và tài sản khác thuộc diện kê khai được điều chỉnh lên mức từ 150 triệu đồng trở lên.

- Đối với kê khai bổ sung: Người có nghĩa vụ kê khai phải thực hiện kê khai bổ sung khi có biến động tài sản, thu nhập trong năm từ 1 tỷ đồng trở lên, theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, trường hợp phát hiện biến động tài sản, thu nhập từ 1 tỷ đồng trở lên mà người có nghĩa vụ kê khai không thực hiện kê khai, cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập có quyền yêu cầu cung cấp, bổ sung thông tin có liên quan. Trường hợp tài sản, thu nhập tăng thêm, người kê khai phải giải trình về nguồn gốc của phần tăng thêm đó.

Việc điều chỉnh các mức giá trị nêu trên nhằm bảo đảm tính phù hợp với thực tiễn, đồng thời tập trung công tác kiểm soát vào những biến động tài sản, thu nhập có giá trị lớn.

5. Làm rõ đối tượng có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập tại doanh nghiệp nhà nước

- Luật số 132/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung để phù hợp với Quy định 296-QĐ/TW ngày 30/5/2025 của Ban Chấp hành Trung ương về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng, quy định nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập liên quan đến đảng viên, người thuộc diện cấp ủy cùng cấp quản lý và đảng viên chuyên trách công tác đảng hoặc có vị trí việc làm ở các cơ quan tham mưu, giúp việc của cấp ủy thực hiện việc kê khai hằng năm theo quy định của Đảng và quy định của pháp luật.

- Để đáp ứng yêu cầu công tác phòng, chống tham nhũng trong điều kiện hiện nay và phù hợp với quy định của Luật Doanh nghiệp và Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp, Luật số 132/2025/QH15 quy định người được giao tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập. Chính phủ quy định các trường hợp phải kê khai tài sản, thu nhập tại doanh nghiệp nhà nước là những người đại diện chủ sở hữu trực tiếp, người đại diện phần vốn nhà nước và một số chức danh, chức vụ tại doanh nghiệp nhà nước mà không bao gồm người nước ngoài hoặc người thuộc khu vực ngoài nhà nước.

Các trường hợp cụ thể thuộc diện kê khai tại doanh nghiệp nhà nước được Chính phủ quy định chi tiết, bao gồm những đối tượng liên quan đến đại diện chủ sở hữu, đại diện phần vốn nhà nước và một số chức danh, chức vụ quản lý.

Việc xác định rõ đối tượng có nghĩa vụ kê khai góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát tài sản, thu nhập, tăng cường trách nhiệm của người được giao quản lý, sử dụng vốn và tài sản nhà nước tại doanh nghiệp.

6. Hoàn thiện cơ chế kiểm soát và xác minh tài sản, thu nhập

Luật sửa đổi quy định rõ hơn về hệ thống cơ quan có thẩm quyền kiểm soát tài sản, thu nhập, đồng thời hoàn thiện cơ chế phối hợp và thực hiện hoạt động xác minh.

Trong quá trình xác minh, cơ quan có thẩm quyền được yêu cầu các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan cung cấp thông tin về tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai; yêu cầu người được xác minh giải trình về tài sản, thu nhập của mình theo quy định.

Đặc biệt, trường hợp tài sản, thu nhập tăng từ 1 tỷ đồng trở lên trong năm mà người có nghĩa vụ kê khai không giải trình hợp lý về nguồn gốc thì đây là một trong những căn cứ để tiến hành xác minh.

Những quy định này góp phần tăng cường tính chính xác, khách quan trong công tác kiểm soát tài sản, thu nhập, đồng thời nâng cao ý thức trung thực của người có nghĩa vụ kê khai.

7. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý

Luật bổ sung yêu cầu tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong tổ chức, hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị.

Theo đó, các cơ quan có trách nhiệm đẩy mạnh xây dựng, vận hành hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu; thực hiện kết nối, tích hợp và chia sẻ dữ liệu theo quy định, bảo đảm tính đồng bộ, an toàn và hiệu quả.

Việc ứng dụng công nghệ trong quản lý được kỳ vọng sẽ góp phần hạn chế những bất cập trong quá trình xử lý công việc, nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu quả giám sát.

8. Hoàn thiện công tác báo cáo, đánh giá và xử lý hành vi tham nhũng

Bên cạnh các nội dung nêu trên, Luật số 132/2025/QH15 còn sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến:

- Trách nhiệm xây dựng và công khai báo cáo về công tác phòng, chống tham nhũng.

- Nội dung, tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng.

- Trách nhiệm tiếp nhận, xử lý phản ánh, tố cáo về hành vi tham nhũng.

- Thẩm quyền của các cơ quan thanh tra trong việc thanh tra vụ việc có dấu hiệu tham nhũng.

- Một số quy định liên quan đến hoạt động xét xử các vụ án tham nhũng.

Các nội dung sửa đổi nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo đảm sự thống nhất với mô hình tổ chức bộ máy nhà nước và nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng trong tình hình mới.

Kết luận

Luật số 132/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 là bước hoàn thiện quan trọng trong công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý tham nhũng.

Những quy định mới, đặc biệt là việc tăng cường bảo vệ người phản ánh, tố cáo tham nhũng, nâng cao trách nhiệm giải trình, điều chỉnh nghĩa vụ kê khai và hoàn thiện cơ chế kiểm soát tài sản, thu nhập, góp phần xây dựng môi trường quản lý, làm việc công khai, minh bạch và có trách nhiệm.

Mỗi cán bộ, người lao động cần nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm và tinh thần tuân thủ pháp luật, góp phần xây dựng Công ty phát triển ổn định, bền vững và hoạt động đúng quy định pháp luật.

Căn cứ pháp lý: Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018; Luật số 132/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng.

Bài viết phục vụ mục đích tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong nội bộ Công ty, không nhằm mục đích thương mại.