Những điểm mới của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi năm 2025

Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng hội nhập sâu rộng, yêu cầu nâng cao chất lượng sản phẩm, hàng hóa và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đặt ra ngày càng cấp thiết. Trước yêu cầu thực tiễn đó, Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi năm 2025, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2026 với nhiều điểm mới quan trọng, góp phần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về quản lý chất lượng trong tình hình mới.

Luật được ban hành nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; chuyển mạnh từ phương thức quản lý hành chính sang quản lý dựa trên mức độ rủi ro; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, truy xuất nguồn gốc, công khai minh bạch thông tin; đồng thời nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh trong việc bảo đảm chất lượng sản phẩm, hàng hóa lưu thông trên thị trường.

Một số quy định mới của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi năm 2025 nêu trên như sau:

1.Bổ sung quy định về phân loại sản phẩm, hàng hóa theo 3 mức độ rủi ro

Luật Chất lượng, sản phẩm hàng hóa năm 2007 được sửa đổi, bổ sung sau gần hai thập kỷ từ khi ban hành. Một điểm đột phá đáng chú ý được quy định tại khoản 1 Điều 1 Luật Chất lượng, sản phẩm hàng hóa sửa đổi 2025 là sự điều chỉnh quy định về phân loại sản phẩm, hàng hóa theo ba mức độ rủi ro, đó là: thấp, trung bình và cao. Theo đó, tiêu chí đánh giá mức độ rủi ro bao gồm: 

- Mức độ tác động đến sức khỏe, môi trường; 

- Khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng;

- Cảnh báo từ tổ chức quốc tế. 

So với quy định trước đây, nguyên tắc quản lý chất lượng sản phẩm hàng hóa (CLSPHH) được căn cứ vào khả năng gây mất an toàn của sản phẩm, hàng hóa và được quản lý, phân loại theo các nhóm sản phẩm. Cụ thể tại khoản 1 Điều 5 Luật CLSPHH 2007 quy định như sau: 

“a) Sản phẩm, hàng hóa nhóm 1 được quản lý chất lượng trên cơ sở tiêu chuẩn do người sản xuất công bố áp dụng;

b) Sản phẩm, hàng hóa nhóm 2 được quản lý chất lượng trên cơ sở quy chuẩn kỹ thuật tương ứng do cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền ban hành và tiêu chuẩn do người sản xuất công bố áp dụng.”

2. Bổ sung khái niệm “hộ chiếu số” của sản phẩm

Khoản 1 Điều 1 Luật CLSPHH sửa đổi 2025 đã bổ sung quy định về hộ chiếu số của sản phẩm, trong khi Luật CLSPHH 2007 không có bất kỳ điều khoản nào quy định về nội dung này. Theo đó, hộ chiếu số của sản phẩm là tập hợp các thông tin về sản phẩm và chuỗi cung ứng của sản phẩm đó, được lưu trữ bằng mã vạch hoặc các phương thức phù hợp hoặc thông qua cơ sở dữ liệu thông tin bằng đường dẫn, bảo đảm có thể đọc được.

Để đáp ứng điều kiện về bảo đảm chất lượng sản phẩm trong khi lưu thông trên thị trường, khoản 1 Điều 1 Luật CLSPHH sửa đổi 2025 cũng quy định, hộ chiếu số cần phải thể hiện các thông tin về truy xuất nguồn gốc, mã số, mã vạch cho sản phẩm theo quy định của pháp luật về nhãn hàng và truy xuất nguồn gốc. 

3. Xác định rõ cơ chế phân công, phân cấp quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa

Luật sửa đổi đã bổ sung một số điều của Luật CLSPHH 2007, trong đó quy định rõ hơn về cơ chế phân công, phân cấp quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Căn cứ khoản 1 Điều 1 Luật CLSPHH sửa đổi 2025 quy định về sửa đổi, bổ sung Điều 6a vào sau Điều 6 của Luật CLSPHH 2007.Theo đó, trách nhiệm quản lý nhà nước về CLSPHH cũng như cơ chế phân công, phân cấp quản lý đã được quy định rõ. Cụ thể như sau: 

- Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước CLSPHH trong phạm vi cả nước; 

- Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm trước Chính phủ trong việc thực hiện thống nhất quản lý nhà nước về CLSPHH;

- Bộ, cơ quan ngang Bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn được giao có trách nhiệm thực hiện quản lý nhà nước về CLSPHH;

- Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện việc quản lý nhà nước về chất lượng sản phẩm, hàng hóa trên địa bàn khu vực. 

4. Quy định mới về xây dựng hạ tầng chất lượng quốc gia hiện đại

Lần đầu tiên trong Luật CLSPHH đề cập và quy định đến việc đầu tư và phát triển hệ thống chất lượng quốc gia. 

Tại khoản 1 Điều 1 Luật CLSPHH sửa đổi 2025 đã quy định bổ sung Điều 6b vào Điều 6 Luật CLSPHH 2007. Theo đó, hạ tầng chất lượng quốc gia là bộ phận cấu thành các kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, bao gồm các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, đánh giá sự phù hợp, công nhận và các chính sách, quy định có liên quan về tiêu chuẩn, đo lường sản phẩm. 

Nội dung này được quy định chi tiết tại khoản 1 Điều 1 Luật CLSPHH sửa đổi 2025 quy định bổ sung Điều 6b vào Luật CLSPHH 2007.                

5. Phải công khai thông tin hàng hóa kinh doanh trên nền tảng số từ ngày 01/01/2026

Việc mua bán hàng hóa trên nền tảng số phục vụ giao dịch điện tử phải bảo đảm tuân thủ quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 34a Luật CLSPHH 2007. Đây là quy định mới và có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.

Cụ thể, các cá nhân, tổ chức thực hiện bán sản phẩm phải có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, bao gồm: 

- Tên hàng hóa, xuất xứ, tên tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc nhập khẩu chịu trách nhiệm về chất lượng hàng hóa;

- Dấu hợp chuẩn, dấu hợp quy theo quy định của pháp luật;

- Hướng dẫn sử dụng, cảnh báo an toàn (nếu có);

- Thông tin khác theo quy định của pháp luật có liên quan.

6. Bổ sung quy định về hành vi bị nghiêm cấm 

Luật sửa đổi đã bổ sung thêm 04 hành vi bị nghiêm cấm so với Luật CLSPHH 2007 đó là: 

-  Thông tin, quảng cáo sai sự thật hoặc có hành vi gian dối về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, về nguồn gốc và xuất xứ hàng hóa;

- Che giấu thông tin về khả năng gây mất an toàn của sản phẩm, hàng hoá đối với ng­ười, động vật, thực vật, tài sản, môi tr­ường;

- Lợi dụng hoạt động quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa để gây phương hại cho lợi ích quốc gia, trật tự, an toàn xã hội;

- Thực hiện hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến chất lượng sản phẩm, hàng hóa gây nhầm lẫn, gây thiệt hại cho tổ chức, cá nhân khác.

Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi, bổ sung năm 2025 không chỉ là một bản cập nhật kỹ thuật đơn thuần, mà là bước ngoặt quan trọng trong cách tiếp cận quản lý chất lượng tại Việt Nam. Lần đầu tiên, hệ thống pháp luật về chất lượng chuyển mình từ mô hình quản lý “nhóm nguy cơ” – vốn mang tính tĩnh, sang khung quản lý dựa trên đánh giá rủi ro đa cấp độ, phù hợp với thông lệ quốc tế như WTO/TBT và tiêu chuẩn ISO 31000.

Định nghĩa cốt lõi về “sản phẩm” và “hàng hóa” được tái cấu trúc, mở rộng phạm vi điều chỉnh sang cả sản phẩm không vật chất như phần mềm, dịch vụ số, AI – phản ánh đúng hiện thực thị trường hiện đại. Các tiêu chí đánh giá rủi ro không chỉ dựa vào bản chất vật lý của sản phẩm mà còn tính đến khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng, cảnh báo từ tổ chức quốc tế, và cả mức độ phù hợp với mục đích sử dụng thực tế. Đặc biệt, Luật 2025 là lần đầu tiên luật hóa các khái niệm mới như hộ chiếu số sản phẩm, nhãn điện tử, truy xuất nguồn gốc thông minh, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp tích hợp hệ thống tiếp nhận phản hồi và cảnh báo rủi ro theo thời gian thực. Đây không chỉ là công cụ giám sát – mà là nền móng của một hệ sinh thái chất lượng minh bạch, hiện đại và hướng đến người tiêu dùng.

Với trọng tâm là chuyển đổi số, quản trị rủi ro và hài hòa quốc tế, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi năm 2025 đặt ra những yêu cầu mới cho doanh nghiệp, nhưng đồng thời mở ra các cơ hội lớn để nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng niềm tin thị trường và hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nguồn: Báo LuatVietnam.vn